اگزما چیست و چگونه درمان می‌شود؟

اگزما یکی از شایع‌ترین بیماری‌های پوستی است که میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان تحت تاثیر قرار داده است. این بیماری که با التهاب، قرمزی، خارش و خشکی پوست شناخته می‌شود، می‌تواند کیفیت زندگی مبتلایان را به ‌شدت کاهش دهد. در این مقاله جامع و کاربردی به بررسی کامل اگزما، دلایل ابتلا، علائم، روش‌های تشخیصی و راهکارهای درمانی آن خواهیم پرداخت. 

آنچه در این مقاله می‌خوانید عبارت است از: 

• آشنایی با اگزما
• علائم شایع اگزما
• انواع اگزما و تفاوت‌های آن
• علل ابتلا به اگزما
• تشخیص بیماری اگزما
• راهکارهای درمانی اگزما
• نحوه صحیح حمام کردن مبتلایان به اگزما
• انتخاب لباس مناسب برای افراد مبتلا به اگزما
• پیشگیری از ابتلا به اگزما
• عوارض جانبی بیماری اگزما
• سوالات متداول در رابطه با اگزما

مدت زمان تقریبی مطالعه: 11 دقیقه

آشنایی با اگزما

اگزما (Eczema) یا درماتیت یک بیماری التهابی مزمن پوستی است که با علائمی مانند خارش شدید، قرمزی، خشکی و تحریک پوست همراه است. این بیماری می‌تواند در هر سنی بروز کند، اما معمولا از دوران کودکی آغاز شده و در برخی موارد تا بزرگسالی ادامه پیدا می‌کند. اگزما یک بیماری غیرمسری است، اما عوامل مختلفی مانند ژنتیک، سیستم ایمنی بیش‌ فعال، آلرژی‌ها و محرک‌های محیطی در بروز و تشدید آن نقش دارند.

از آنجایی که این بیماری مزمن و دوره‌ای است، علائم آن ممکن است در برخی مواقع شدت یابند و در مواقعی دیگر کاهش پیدا کنند. خشکی بیش از حد پوست، پوسته‌ پوسته شدن و حتی ترک‌های پوستی می‌توانند باعث افزایش ناراحتی در فرد شوند. در برخی موارد، خاراندن مداوم پوست ممکن است منجر به ایجاد زخم و عفونت‌های ثانویه شود. اگرچه اگزما بیماری خطرناکی محسوب نمی‌شود، اما علائم آن می‌تواند بسیار آزاردهنده باشد و بر کیفیت زندگی فرد تأثیر بگذارد.

علائم شایع اگزما

شایع‌ترین علائم اگزما عبارتند از:

• خارش شدید و مداوم پوست
• قرمزی و التهاب پوست
• خشکی بیش از حد و ترک خوردگی پوست
• تاول‌های کوچک پر از مایع 
• پوسته ‌پوسته شدن و ضخیم شدن پوست
• تغییر رنگ ناحیه مبتلا به اگزما (اغلب تیره‌تر یا روشن‌تر شدن پوست)

این علائم معمولا در نواحی مانند صورت، گردن، دست‌ها، آرنج و پشت زانو بیشتر دیده می‌شوند.

انواع اگزما و تفاوت‌های آن‌ها

اگزما انواع مختلفی دارد که هر یک ویژگی‌های خاصی داشته و علل متفاوتی دارند:

• اگزمای آتوپیک (Atopic Dermatitis): شایع‌ترین نوع اگزما، معمولا ارثی است و با آلرژی‌ها ارتباط دارد.
• اگزمای تماسی (Contact Dermatitis): ناشی از تماس مستقیم با مواد تحریک ‌کننده پوست مثل شوینده‌ها، مواد شیمیایی، فلزات، و غیره است.
• اگزمای دیس هیدروتیک (Dyshidrotic Eczema): در نواحی دست‌ها و پاها ایجاد شده و باعث ایجاد تاول‌های کوچک و دردناک می‌شود.
• اگزمای سکه‌ای (Nummular Eczema): ضایعات دایره‌ای و خارش‌دار ایجاد می‌کند که اغلب در بزرگسالان دیده می‌شود.

علل ابتلا به اگزما

- عوامل ژنتیکی و نقش آن‌ها

اگزما اغلب یک بیماری ارثی است و اگر یکی از اعضای خانواده به آن مبتلا باشد، احتمال ابتلای سایر اعضا نیز افزایش می‌یابد. مطالعات نشان می‌دهد که جهش در برخی ژن‌ها ممکن است باعث کاهش مقاومت پوست در برابر عوامل خارجی و آلرژن‌ها شود.
 

- عوامل محیطی و سبک زندگی

برخی عوامل محیطی نیز می‌توانند در تشدید علائم اگزما نقش داشته باشند، از جمله:

• استفاده از شوینده‌های قوی
• آب‌ و هوای خشک و سرد
• استرس و اضطراب شدید
• تماس با مواد حساسیت‌زا مثل گردوغبار، حیوانات خانگی و مواد شیمیایی
   

- تشخیص بیماری اگزما

تشخیص اگزما معمولا بر اساس علائم بالینی، سوابق پزشکی و در برخی موارد، تست‌های آزمایشگاهی انجام می‌شود. این بیماری طیف وسیعی از انواع مختلف را شامل می‌شود، بنابراین تشخیص دقیق آن اهمیت زیادی دارد. پزشک متخصص پوست معمولا روش‌های زیر را برای تشخیص به کار می‌گیرد:
 

معاینه فیزیکی و بررسی سوابق پزشکی

در اولین مرحله، پزشک وضعیت پوست بیمار را به دقت بررسی می‌کند و به نشانه‌هایی مانند قرمزی، التهاب، خشکی، پوسته ‌پوسته شدن و شدت خارش توجه می‌کند. همچنین محل ضایعات پوستی (مانند دست‌ها، صورت، پشت زانو یا سایر قسمت‌های بدن) و الگوی بروز آن‌ها می‌تواند به تشخیص نوع اگزما کمک کند.
 

بررسی سوابق پزشکی و خانوادگی

پزشک در اغلب موارد درباره سابقه خانوادگی بیماری‌های آلرژیک مانند آسم، تب یونجه (رینیت آلرژیک) و درماتیت آتوپیک سوال می‌پرسد. از آنجایی که اگزما اغلب زمینه ژنتیکی دارد، وجود این بیماری‌ها در خانواده می‌تواند احتمال ابتلا را افزایش دهد. همچنین اطلاعاتی درباره عوامل تحریک ‌کننده مانند استرس، تغییرات آب ‌و هوایی، تماس با مواد حساسیت‌زا و عادات مراقبت از پوست از بیمار گرفته می‌شود.
 

تست‌های آزمایشگاهی (در صورت نیاز)

اگرچه تشخیص اگزما بیشتر بر اساس معاینه فیزیکی انجام می‌شود، اما در برخی موارد خاص، پزشک ممکن است برای بررسی دقیق‌تر و افتراق آن از سایر بیماری‌های پوستی، آزمایش‌هایی را تجویز کند:

• تست حساسیت پوستی: این آزمایش برای بررسی آلرژی‌های تماسی انجام می‌شود. در این روش، مواد حساسیت‌زا روی پوست قرار می‌گیرند تا واکنش بدن نسبت به آن‌ها ارزیابی شود. این تست می‌تواند در تشخیص درماتیت تماسی کمک‌ کننده باشد.

• آزمایش خون: در برخی موارد، بررسی سطح ایمونوگلوبولین (IgE) Eدر خون می‌تواند نشان‌ دهنده افزایش واکنش‌های آلرژیک باشد. همچنین آزمایش‌های خونی ممکن است برای تشخیص عفونت‌های ثانویه ناشی از خاراندن بیش از حد پوست انجام شود.

• نمونه ‌برداری از پوست (بیوپسی): در مواردی که علائم شبیه به سایر بیماری‌های پوستی مانند پسوریازیس یا عفونت‌های قارچی است، پزشک ممکن است نمونه کوچکی از پوست را برای بررسی بیشتر زیر میکروسکوپ بفرستد.

راهکارهای درمانی اگزما

برای درمان موثر اگزما باید از ترکیبی از روش‌های دارویی، مراقبت‌های پوستی، و تغییر سبک زندگی استفاده شود.

- درمان دارویی و استفاده از پمادها

پزشکان معمولا از داروهای زیر برای کنترل علائم اگزما استفاده می‌کنند:

کرم‌ها و پمادهای استروئیدی

این داروها التهاب و خارش پوست را کاهش می‌دهند. هیدروکورتیزون یکی از رایج‌ترین پمادهای مورد استفاده است.
 

داروهای آنتی‌هیستامین

برای کاهش خارش شدید و بهبود خواب بیماران تجویز می‌شوند.
 

مهارکننده‌های کلسی‌نورین 

این پمادها سیستم ایمنی پوست را کنترل کرده و برای افرادی مناسب هستند که به استروئید حساسیت دارند.
 

آنتی‌بیوتیک‌ها و ضد قارچ‌ها

اگر پوست دچار عفونت شود، استفاده از این داروها ضروری خواهد بود.
 

داروهای بیولوژیک

در موارد شدید اگزما که پاسخ مناسبی به درمان‌های معمول نمی‌دهند، پزشکان از این داروها استفاده می‌کنند.

- درمان‌های خانگی و طبیعی اگزما

استفاده از روش‌های خانگی می‌تواند به بهبود علائم بیماری کمک کند:

آلوئه ‌ورا

استفاده از ژل آلوئه ‌ورا التهاب و قرمزی پوست را کاهش داده و پوست را مرطوب نگه می‌دارد.
 

روغن نارگیل

این روغن خاصیت ضد باکتریایی داشته و به ترمیم پوست کمک می‌کند. مصرف روزانه روغن نارگیل روی پوست مبتلا به اگزما بسیار مفید است.
 

بلغور جو دوسر

حمام با بلغور جو دوسر به تسکین خارش و التهاب پوست کمک می‌کند.
 

سرکه سیب

سرکه سیب رقیق شده می‌تواند به جلوگیری از عفونت‌های ثانویه کمک کرده و pH پوست را متعادل نگه دارد.

- تغییر رژیم غذایی

تغذیه مناسب نیز نقش بسیار مهمی در کنترل اگزما دارد. مصرف غذاهای غنی از اسیدهای چرب امگا 3 مانند ماهی سالمون، گردو، تخم کتان و مواد غذایی دارای آنتی ‌اکسیدان‌ها مثل میوه‌ها و سبزیجات، به بهبود علائم کمک زیادی می‌کند. همچنین پرهیز از مصرف غذاهای محرک مانند لبنیات، تخم‌ مرغ، بادام زمینی و غذاهای حاوی مواد نگهدارنده، در کاهش علائم بسیار موثر است.

نحوه صحیح حمام کردن مبتلایان به اگزما

برای افراد مبتلا به اگزما، حمام کردن می‌تواند هم مفید و هم مضر باشد؛ بنابراین رعایت نکات زیر ضروری است تا حمام کردن نه تنها موجب آسیب نشود، بلکه به بهبود علائم نیز کمک کند:

- مدت زمان حمام را کاهش دهید.

حمام شما نباید بیشتر از ۱۰ الی ۱۵ دقیقه طول بکشد. حمام طولانی، باعث از بین رفتن چربی طبیعی پوست شده و اگزما را تشدید می‌کند.
 

- استفاده از آب ولرم برای شستشو.

حمام کردن با آب گرم یا داغ، به ‌شدت برای افراد مبتلا به اگزما مضر است. بهترین انتخاب، آب ولرم است که پوست را تحریک نمی‌کند.
 

- شوینده‌های مناسب انتخاب کنید.

از شوینده‌ها یا صابون‌هایی که فاقد رایحه و مواد شیمیایی مضر هستند، استفاده کنید. صابون‌های ملایم مخصوص پوست حساس، بهترین گزینه‌ هستند.
 

- از لیف نرم و لطیف استفاده کنید.

استفاده از لیف‌های زبر یا کیسه‌های حمام برای مبتلایان به اگزما کاملا ممنوع است. این لیف‌ها می‌توانند پوست را تحریک کرده و التهاب را افزایش دهند.
 

- بعد از حمام، پوست را مرطوب نگه دارید.

بلافاصله پس از حمام، از کرم‌های مرطوب ‌کننده مخصوص که پزشک توصیه کرده استفاده کنید. این کار باعث حفظ رطوبت پوست شده و از خشک شدن آن جلوگیری می‌کند.
 

- پوست خود را به ‌آرامی خشک کنید.

هرگز پوست خود را محکم خشک نکنید. به ‌آرامی و با حرکات ضربه‌ای ملایم حوله، بدن خود را  پس از استحمام خشک کنید.

انتخاب لباس مناسب برای افراد مبتلا به اگزما

یکی از نکات بسیار مهم که مبتلایان به اگزما باید به آن توجه کنند، انتخاب لباس مناسب است. لباس‌های نامناسب می‌توانند بیماری را تشدید کنند.

- انتخاب الیاف طبیعی

بهترین نوع لباس برای افراد مبتلا به اگزما لباس‌هایی از جنس پنبه یا کتان است. این الیاف به پوست اجازه تنفس می‌دهند و موجب کاهش تعریق و تحریک پوست می‌شوند.
 

- اجتناب از لباس‌های پشمی یا مصنوعی

لباس‌های ساخته شده از الیاف مصنوعی یا پشم می‌توانند باعث تحریک و خارش شدید پوست شوند و بهتر است از پوشیدن آن‌ها خودداری نمایید.
 

- شستشوی لباس‌ها با شوینده‌های ملایم

لباس‌های خود را با مواد شوینده بدون بو و ضد حساسیت بشویید. هرگونه باقی ‌مانده مواد شوینده بر روی لباس‌ها می‌تواند اگزما را بدتر کند.
 

- لباس‌ها را گشاد و راحت انتخاب کنید

لباس‌های تنگ باعث سایش پوست شده و موجب تشدید علائم اگزما می‌شوند. لباس‌های گشاد با تهویه مناسب را انتخاب کنید تا راحتی پوست حفظ شود.
 

- توجه به لباس‌های خواب

از لباس‌های نرم و لطیف برای خواب استفاده کنید و مطمئن شوید که هیچ عامل تحریک‌ کننده‌ای مانند برچسب‌های داخلی یا زیپ‌ها در آن وجود نداشته باشد.

پیشگیری از ابتلا به اگزما

اقدامات پیشگیرانه، یکی از مهم‌ترین بخش‌ها در مدیریت و کاهش علائم اگزما محسوب می‌شوند.

- کنترل استرس و اضطراب

استرس و اضطراب می‌توانند باعث تشدید اگزما شوند. برای پیشگیری و مدیریت اگزما:

• از تکنیک‌های آرام‌ سازی مانند مدیتیشن و یوگا استفاده کنید.
• برای کاهش اضطراب، فعالیت‌های ورزشی منظم را در برنامه خود بگنجانید.
• خواب کافی و منظم داشته باشید و از بی‌خوابی بپرهیزید.

- نکات مربوط به محیط زندگی

محیط زندگی نیز تاثیر زیادی در پیشگیری و کنترل علائم اگزما دارد:

• خانه خود را به ‌طور منظم گردگیری و نظافت کنید تا از تجمع گرد و غبار جلوگیری شود.
• از دستگاه بخور یا رطوبت ‌ساز برای حفظ رطوبت هوای خانه استفاده کنید.
• از تماس با مواد شیمیایی مثل شوینده‌های قوی، رنگ‌ها، حشره ‌کش‌ها و محصولات آرایشی حساسیت‌زا بپرهیزید.
• از نگهداری حیوانات خانگی که پوست شما را تحریک می‌کنند، خودداری کرده یا تماس خود را با آن‌ها به حداقل برسانید.

عوارض جانبی بیماری اگزما

یکی از عوارض شایع اگزما، بروز عفونت‌های ثانویه پوستی است. زمانی که پوست آسیب ‌دیده یا زخم می‌شود، خطر ابتلا به عفونت افزایش می‌یابد. برای پیشگیری از این وضعیت:

• هرگز پوست را نخارانید؛ این کار احتمال عفونت را افزایش می‌دهد.
• اگر پوست دچار زخم شد، به‌سرعت از کرم‌های ضدعفونی ‌کننده یا آنتی‌بیوتیک موضعی استفاده کنید.
• ناخن‌های خود را کوتاه نگه دارید و دست‌ها را همواره تمیز کنید.

سوالات متداول در رابطه با اگزما

1- آیا نور خورشید برای اگزما مفید است؟

قرارگیری متعادل در معرض نور خورشید می‌تواند علائم اگزما را کاهش دهد.

2- آیا اگزما در بزرگسالی نیز ادامه می‌یابد؟

بله، اگزما می‌تواند از کودکی تا بزرگسالی ادامه یابد یا حتی در بزرگسالی شروع شود.

3- آیا استفاده از مرطوب‌کننده می‌تواند اگزما را درمان کند؟

استفاده منظم از مرطوب ‌کننده‌ها به درمان قطعی منجر نمی‌شود ولی می‌تواند به کنترل علائم کمک زیادی کند.

4- آیا مکمل‌های غذایی در کنترل اگزما موثرند؟

برخی مکمل‌ها مانند ویتامین D، امگا 3 و پروبیوتیک‌ها می‌توانند در کنترل علائم اگزما مفید باشند.

5- چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنم؟

اگر علائم شما با درمان‌های خانگی بهبود نیافت یا بدتر شد، باید به متخصص پوست مراجعه کنید.

6- آیا اگزما می‌تواند خودبه‌خود بهبود یابد؟

گاهی اگزما خود به ‌خود بهبود پیدا می‌کند، اما در اکثر موارد نیازمند مدیریت و درمان مستمر است.

سخن پایانی

اگزما یک بیماری پوستی شایع و مزمن است که می‌تواند چالش‌های زیادی را برای مبتلایان به همراه داشته باشد. با این حال، شناخت صحیح این بیماری، شناسایی عوامل تحریک‌ کننده و رعایت روش‌های مراقبتی می‌تواند در مدیریت علائم و کاهش شدت آن نقش موثری ایفا کند. انتخاب محصولات مناسب مراقبت از پوست، استفاده از شوینده‌های ملایم، پرهیز از عوامل محرک و پیروی از یک رژیم غذایی سالم از جمله اقداماتی هستند که به کنترل این بیماری کمک می‌کنند.

در داروکده، مجموعه‌ای از بهترین محصولات مرتبط با مراقبت از پوست حساس و مستعد اگزما در دسترس شماست. از مرطوب‌ کننده‌های تخصصی گرفته تا شوینده‌های غیرصابونی و کرم‌های درمانی، می‌توانید با اطمینان محصولاتی را انتخاب کنید که به حفظ سلامت و آرامش پوست شما کمک کنند. اگر به دنبال راهکارهای موثر برای مدیریت اگزما هستید، مشورت با پزشک متخصص و استفاده از محصولات مناسب، گامی مهم در جهت بهبود وضعیت پوست خواهد بود.

برای مشاهده محصولات پیشنهادی و کسب اطلاعات بیشتر، می‌توانید از طریق داروخانه آنلاین داروکده اقدام کنید و بهترین گزینه‌ها را مطابق با نیاز خود انتخاب نمایید.