ورزش EMS چيست؟

ورزش EMS یا تحریک الکتریکی عضلانی یکی از روش‌های نوین و موثر با کاربردی دوگانه در دنیای تناسب اندام و فیزیوتراپی است که با استفاده از جریان‌های الکتریکی کنترل‌شده، عضلات بدن را به انقباض وادار می‌کند.

این روش ابتدا در دهه های گذشته برای درمان آسیب‌های عضلانی و بیماری‌ها مورد استفاده قرار گرفت، اما بعدها به عنوان روشی برای تقویت عضلات و بهبود عملکرد بدنی شناخته شد.

در این مقاله قصد داریم به این سوال پاسخ دهیم که ورزش ای ام اس چیست و چه تجهیزاتی نیاز دارد، ضمن اینکه به بررسی علمی فواید و عوارض EMS خواهیم پرداخت.
 

آنچه در این مقاله خواهید خواند:

• EMS چه ورزشی است؟
• لباس ای ام اس چیست؟
• دستگاه EMS چیست؟
• ورزش EMS چه فایده ای دارد؟
• تمرینات ای ام اس چیست؟
• عوارض ورزش EMS چیست؟

مدت زمان تقریبی مطالعه: 5 دقیقه
 

EMS چه ورزشی است؟

ورزش ای ام اس نوعی تمرین بدنی است که از طریق ارسال جریان‌های الکتریکی کنترل‌شده به عضلات بدن، موجب انقباض و تحریک آن‌ها می‌شود. تاریخچه ورزش EMS به اواخر دهه ۱۹۵۰ میلادی برمی‌گردد. اولین استفاده‌های علمی از تحریک الکتریکی عضلات برای درمان آسیب‌ها و بیماری‌ها در فیزیوتراپی بود.

سپس در دهه ۱۹۷۰، این تکنیک در رشته‌های ورزشی به عنوان روشی برای تقویت عضلات و بهبود عملکرد بدنی شناخته شد. از آن زمان، تکنولوژی EMS به طور پیوسته پیشرفت کرده و امروزه در کشور ما به یکی از محبوب‌ترین روش‌ها برای تمرینات ورزشی و فیزیوتراپی تبدیل شده است.

ورزش EMS مخفف چیست؟

ورزش EMS مخفف عبارت Electrical Muscle Stimulation است و تجهیزات ای ام اس از طریق تحریک الکتریکی عضلانی به طور ویژه برای تقویت عضلات، بهبود توانایی‌های بدنی و تسریع فرایند ریکاوری استفاده می‌شود.

در حقیقت، برای اینکه یک عضله منقبض شود، مغز شما باید تکانه الکتریکی خاصی را به نورون‌های موجود در فیبرهای عضلانی ارسال کند. دستگاه تحریک الکتریکی عضلانی به‌طور مشابه همین فرآیند را تقلید می‌کند.
 

در طی تمرینات EMS، از تجهیزات ویژه ای برای انتقال سیگنال‌های الکتریکی به عضلات استفاده می‌شود که باعث می‌شود عضله دستور انقباض دریافت کند؛ دقیقا همانطور که در حین فعالیت‌های ورزشی این اتفاق می‌افتد.

در ادامه آن ها را با هم بررسی می کنیم و توضیح می دهیم که چگونه این سیگنال‌ها باعث انقباض عضلات شده و در نتیجه، فعالیت عضلانی به طور غیرمستقیم تحریک می گردد.
 

لباس ای ام اس چیست؟

تحریک الکتریکی عضلات در ای ام اس چگونه صورت می گیرد؟ اگر به این ورزش علاقمند باشید احتمالا متوجه جلیقه های مخصوصی شده اید که افراد حین تمرین ورزشی به تن می کنند، اما چرا؟

لباس EMS یک پوشاک تخصصی است که برای انجام تمرینات تحریک الکتریکی عضلانی طراحی شده است. این لباس‌ها به طور خاص با الکترودهایی که درون پارچه یا روی سطح آن تعبیه شده‌اند، مجهز شده‌اند.

این الکترودها به دستگاه ای ام اس متصل می‌شوند و جریان‌های الکتریکی را به عضلات بدن منتقل می‌کنند. لباس‌های EMS معمولاً به صورت جلیقه، شلوار یا مجموعه‌ای از پوشاک برای نواحی مختلف بدن طراحی می‌شوند تا بتوانند عضلات هدف را به طور موثر تحریک کنند.

کارکرد لباس ای ام اس به این صورت است که الکترودها بر روی نقاط خاصی از بدن، مانند عضلات شکم، پاها، کمر و بازوها که هدف تمرینات ورزشی هستند، قرار می‌گیرند، سپس از طریق اتصال این لباس به دستگاه EMS، جریان‌های الکتریکی به عضلات منتقل شده و باعث انقباضات عضلانی می‌شود.

این انقباضات مشابه انقباضات طبیعی عضلات در حین تمرینات فیزیکی است، با این تفاوت که شدت آن‌ها به دلیل تحریک خارجی توسط جریان الکتریکی افزایش می‌یابد.

بنابراین، لباس‌ EMS می‌توانند به عنوان مکملی برای تمرینات ورزشی یا به عنوان وسیله‌ای برای تسریع ریکاوری عضلانی و درمان آسیب‌ها استفاده شوند.
 

دستگاه EMS چیست؟

دستگاه ای ام اس یا پاورباکس واحد مرکزی یا به اصطلاح قلب سیستم ای ام اس است که جریان‌های الکتریکی را تولید و به عضلات بدن منتقل می‌کند. دستگاه EMS می تواند از طریق کابل‌ها یا به صورت بی‌سیم، به الکترودهایی که بر روی پوست فرد یا داخل لباس‌های ای ام اس قرار دارند، متصل شود.

الکترودها به عضلات مربوطه سیگنال‌های الکتریکی ارسال می‌کنند و باعث انقباض و تحریک عضلات به صورت کنترل شده می‌شود که در حقیقت مشابه انقباضات طبیعی بدن در حین تمرین است، اما با شدت بیشتر و هدفمندتر؛ برای مثال در تمرینات معمولی غالبا 40 تا 60 درصد فیبرهای عضلانی فعال می‌شوند، در حالی که EMS می‌تواند تا 90 درصد آن ها را فعالانه درگیر کند.

علاوه بر این ها، دستگاه EMS دارای تنظیمات مختلف برای کنترل شدت، زمان و الگوی جریان الکتریکی است که می‌توان آن‌ها را بسته به نیاز فرد تنظیم کرد تا عضلات را در حالت‌های مختلف مانند قدرت، استقامت، ریکاوری یا توانبخشی تحریک کند.
 

اپلیکیشن ای ام اس چیست؟

اپلیکیشن ای ام اس به نرم‌افزارهایی گفته می‌شود که برای کنترل و مدیریت دستگاه‌های EMS طراحی شده‌اند. این اپلیکیشن‌ها به کاربران اجازه می‌دهند تا از طریق گوشی هوشمند یا تبلت خود، تنظیمات مختلف دستگاه‌ را کنترل کنند.

این تنظیمات شامل انتخاب شدت و فرکانس پالس‌های الکتریکی، مدت زمان درمان و انتخاب عضلات خاصی برای تحریک می‌شود. به کمک این اپلیکیشن‌ها، کاربران یا مربیان آن ها می‌توانند تمرینات یا درمان‌های شخصی‌سازی شده را به راحتی تنظیم کرده و تجربه بهتری از استفاده از دستگاه‌های EMS داشته باشند.
 

ورزش EMS چه فایده ای دارد؟

در این بخش به مهم ترین فواید ورزش ای ام اس می پردازیم:

- تقویت عضلات و بهبود قدرت عضلانی

دستگاه EMS با ارسال جریان‌های الکتریکی به عضلات، باعث انقباض‌های عضلانی می‌شود که مشابه انقباضات طبیعی بدن در حین تمرینات فیزیکی است. این انقباضات عضلات را تقویت کرده و به افزایش قدرت عضلانی کمک می‌کند، به‌ویژه در نواحی‌ای که تمرینات معمولی نمی‌توانند آن‌ها را به خوبی تحریک کنند.
 

- افزایش استقامت و توانایی بدنی

ای ام اس با ایجاد انقباضات مکرر و شدید در عضلات، استقامت عضلانی را بهبود می‌بخشد. این نوع تحریک عضلانی می‌تواند ظرفیت عملکرد عضلات در برابر فشار و خستگی را افزایش دهد و به ورزشکاران کمک کند تا در تمرینات طولانی‌مدت و با شدت بالا عملکرد بهتری داشته باشند.
 

- تسریع روند ریکاوری

تحریک عضلات با EMS به افزایش جریان خون و کاهش تجمع اسید لاکتیک در عضلات کمک می‌کند که در نتیجه باعث تسریع فرایند ریکاوری پس از تمرینات شدید یا آسیب‌ها می‌شود. این فرآیند سبب می شود عضلات سریع‌تر به حالت اولیه خود بازگردند و زمان ریکاوری کوتاه‌تر شود.
 

- افزایش بهره‌وری در تمرینات ورزشی

استفاده از EMS به‌عنوان یک روش مکمل برای تمرینات ورزشی، می‌تواند تأثیرگذاری آن‌ها را افزایش دهد. تحریک عضلات با ای ام اس باعث می‌شود ماهیچه ها به شکلی مؤثرتر تقویت شوند و نتایج سریع‌تری در تمرینات ورزشی حاصل شود.
 

- بهبود کنترل عصبی-عضلانی

استفاده منظم از EMS می‌تواند ارتباط میان سیستم عصبی و عضلات را بهبود دهد. این فرآیند باعث می‌شود عضلات به تحریکات عصبی بهتر پاسخ دهند و هماهنگی حرکتی بهبود یابد. این امر برای ورزشکارانی که نیاز به دقت و هماهنگی بالا دارند، مفید است.
 

- کاهش درد و درمان آسیب‌ها

دستگاه ای ام اس در فیزیوتراپی برای درمان آسیب‌های عضلانی و تسکین دردهای مزمن به کار می‌رود. این دستگاه با تحریک عضلات و بافت‌های آسیب‌دیده، به کاهش التهاب و تسریع روند بهبود کمک می‌کند و باعث کاهش درد و تسکین مشکلات عضلانی می‌شود.
 

- جلوگیری از تحلیل عضلانی

برای افرادی که به دلایل پزشکی نمی‌توانند به‌طور منظم ورزش کنند (مانند افرادی که از جراحی بهبودی می‌یابند یا افرادی با آسیب‌های جدی)، ای ام اس می‌تواند راهی برای حفظ و تقویت عضلات در طول دوره‌های استراحت باشد و از تحلیل عضلات جلوگیری کند.
 

- افزایش انعطاف‌پذیری و اصلاح وضعیت بدن

تحریک عضلات با EMS می‌تواند به بهبود انعطاف‌پذیری بدن کمک کند، به‌ویژه در نواحی‌ای که معمولاً دچار سفتی و گرفتگی می‌شوند. این امر می‌تواند به بهبود وضعیت بدن و کاهش دردهای ناشی از گرفتگی عضلات کمک کند و حرکت آزادانه‌تری را برای فرد فراهم آورد.
 

- کاهش چربی و بهبود ترکیب بدن

تحریک عضلات با EMS می‌تواند به افزایش فعالیت متابولیک بدن و بالا رفتن سوخت و ساز کمک کند و در صورت انجام منظم تمرینات، منجر به کاهش چربی و بهبود ترکیب بدن می‌شود. بنابراین، ورزش EMS برای لاغری به‌ویژه در افرادی که به دنبال کاهش چربی و افزایش توده عضلانی هستند، کاربرد دارد.
 

تمرینات ای ام اس چیست؟

ورزش ای ام اس تمرینات اختصاصی ندارد؛ چرا که در واقع مجموعه ای از تجهیزات برای تحریک دقیق انقباضات عضلانی در حین ورزش است. بنابراین، می توانید مجموعه‌ای از تمرینات ورزشی مناسب هدف خود را به کمک تحریک الکتریکی عضلات از طریق دستگاه EMS انجام دهید. این تمرینات می‌توانند متنوع بوده و بسته به هدف فرد، شامل تمرینات قدرتی، استقامتی، انعطاف‌پذیری و ریکاوری باشند.

- تمرینات قدرتی: یکی از رایج‌ترین نوع تمرینات در حین استفاده از ای ام اس، تمرینات قدرتی است که به تقویت عضلات کمک می‌کند و در آن‌ها جریان‌های الکتریکی به عضلات در حال انقباض ارسال می‌شود. هدف این تمرینات افزایش قدرت عضلات و حجم آن‌ها است.

- تمرینات استقامتی: تمرینات استقامتی با EMS بیشتر برای بهبود توانایی عضلات در انجام فعالیت‌های طولانی‌مدت طراحی شده است. در این نوع تمرینات، ای ام اس به عضلات کمک می‌کند تا توان بیشتری برای انجام حرکات تکراری داشته باشند، به‌ویژه در عضلات پایین‌تنه مانند عضلات پا و کمر. این تمرینات معمولاً شامل فعالیت‌هایی مانند دویدن یا دوچرخه‌سواری در ترکیب با تحریک الکتریکی هستند.

- تمرینات کششی و انعطاف‌پذیری: EMS می‌تواند به بهبود انعطاف‌پذیری عضلات کمک کند. با استفاده از تحریک الکتریکی در حین انجام تمرینات کششی، عضلات به طور عمیق‌تر و مؤثرتری کشیده می‌شوند. این نوع تمرینات برای افرادی که نیاز به بهبود دامنه حرکتی و کاهش سفتی عضلات دارند بسیار مفید است.

- تمرینات ریکاوری: یکی دیگر از کاربردهای مهم EMS، استفاده در تمرینات ریکاوری است. این تمرینات به منظور تسریع بهبود عضلات پس از فعالیت‌های فیزیکی سنگین یا آسیب‌های ورزشی طراحی شده‌اند. در این تمرینات، خون‌رسانی به بافت‌ها افزایش یابد که سبب تخلیه سریع تر مواد زائد مانند اسید لاکتیک از عضلات و کاهش درد عضلانی می شود.
 

عوارض ورزش EMS چیست؟

بدون شک تمرینات ای ام اس نیز مانند هر روش دیگری در صورت استفاده غیراصولی و یا در شرایط ویژه ممکن است با معضلات ناخواسته ای همراه باشد که به برخی از مهم ترین عوارض دستگاه EMS می پردازیم:

- درد عضلانی: درد عضلات در تمرینات ای ام اس، رایج ترین عوارض اولیه استفاده از این روش است که به دلیل انقباض عضلانی در افراد تازه کار یا به دلیل تحریک بیش از حد اتفاق می افتد و مشابه تمرینات ورزشی سنتی است. 

- آسیب به پوست: اگر پدهای الکتریکی به‌درستی نصب نشوند یا مدت زمان زیادی بر روی پوست باقی بمانند، ممکن است باعث تحریک پوست شوند. در شرایط حاد، سوختگی‌ پوستی، قرمزی، التهاب یا حتی زخم‌ محتمل است.

- التهاب و ورم با آسیب به عضله: تحریک بیش از حد عضلات با پالس‌های الکتریکی یا جلسات مکرر EMS بدون استراحت کافی، ممکن است منجر به آسیب‌های عضلانی مانند کشیدگی، پارگی یا آسیب به فیبرهای عضلانی شود. زمانی که شدت تحریک بالا باشد یا عضله تحت فشار زیادی قرار گیرد، التهاب و تورم اتفاق می افتد.
 

- تحریک بیش از حد اعصاب: استفاده بیش از حد یا نادرست از دستگاه EMS می‌تواند باعث تحریک زیاد اعصاب شود. این تحریک اضافی ممکن است منجر به احساس سوزش، گزگز، یا بی‌حسی در ناحیه تحریک‌شده شود. در مواردی، این تحریک ممکن است به آسیب عصبی منجر گردد، به‌ویژه اگر پالس‌های الکتریکی به‌طور مداوم به اعصاب منتقل شوند.

- کاهش اثر تمرین طبیعی: اگر EMS به‌جای تمرینات ورزشی طبیعی استفاده شود، ممکن است عضلات به‌طور کامل به تمرینات و فعالیت‌های فیزیکی پاسخ ندهند. این امر می‌تواند موجب کاهش توانایی عضلات برای سازگاری با تمرینات و در نتیجه ضعف عضلانی در بلندمدت شود.

- اختلالات قلبی و عروقی: تحریک الکتریکی در نواحی خاص بدن ممکن است بر سیستم قلبی و عروقی به ویژه در صورت وجود اختلال و بیماری زمینه ای، تأثیر بگذارد و منجر به مختل شدن ضربان قلب یا افزایش فشار خون شود.

- رابدومیولیز و نارسایی کلیوی: یکی از خطرات جدی استفاده نادرست از EMS، تخریب شدید عضلانی یا رامبدومیولیز است که طی آن پروتئین ها و مواد داخل سلول‌های عضلانی مانند میوگلوبین، وارد خون شده و می‌توانند به کلیه‌ها آسیب بزنند. این آسیب می‌تواند باعث نارسایی کلیوی شود که در موارد شدید ممکن است نیاز به دیالیز یا درمان فوری داشته باشد. علائم آن نیز شامل درد عضلانی شدید، تغییر رنگ ادرار (قهوه‌ای یا قرمز)، تورم عضلات و احساس ضعف عمومی است.
 

چه کسانی نباید از دستگاه ای ام اس استفاده کنند؟

عوارض ورزش EMS بیشتر شامل حال کسانی می شود که دچار بیماری زمینه ای و شرایط پزشکی هستند؛ ما در این قسمت مهم ترین آن ها را مرور می کنیم:
 

بیماری‌های قلبی-عروقی

• افرادی که پیس‌میکر (ضربان‌ساز قلب) دارند: پالس‌های الکتریکی دستگاه EMS می‌توانند بر عملکرد پیس‌میکر تأثیر بگذارند و منجر به مشکلات جدی در ضربان قلب شوند.
• افراد مبتلا به مشکلات قلبی یا فشار خون بالا: تحریک الکتریکی عضلات می‌تواند فشار خون و ضربان قلب را افزایش دهد که برای افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی یا فشار خون بالا خطرناک است.
   

بیماری‌های کلیوی

• افرادی که نارسایی کلیوی دارند: تحریک عضلات می‌تواند باعث آزاد شدن مواد مختلف از عضلات مانند میوگلوبین به خون شود که ممکن است به کلیه‌ها آسیب برساند. این وضعیت می‌تواند در افراد مبتلا به مشکلات کلیوی یا نارسایی کلیوی حاد مشکلات جدی ایجاد کند.
   

اختلالات عصبی

• بیماری‌های عصبی مثل مولتیپل اسکلروزیس یا ام اس: استفاده از EMS ممکن است وضعیت عصبی این افراد را بدتر کرده و به مشکلات بیشتر منتهی شود.
• افراد مبتلا به صرع : تحریک الکتریکی می‌تواند فعالیت‌های مغزی را تغییر دهد و خطر حملات صرع را افزایش دهد.
   

بارداری

زنان باردار: استفاده از EMS در دوران بارداری توصیه نمی‌شود، زیرا پالس‌های الکتریکی ممکن است باعث تحریکات غیرطبیعی در رحم شده و مشکلاتی برای جنین ایجاد کنند. به‌ویژه در مراحل اولیه بارداری، استفاده از EMS ممکن است خطر سقط جنین را افزایش دهد.
 

حساسیت یا مشکلات پوستی

افراد مبتلا به بیماری‌های پوستی (مانند اگزما، پسوریازیس یا زخم‌های باز): استفاده از پدهای الکتریکی روی پوست آسیب‌دیده یا حساس می‌تواند باعث تحریک، التهاب یا عفونت‌های پوستی شود.
 

کلام آخر

همانطور که در این مقاله از مجله علمی داروکده اشاره شد، ورزش EMS به عنوان یک روش مکمل برای تقویت عضلات، بهبود استقامت بدنی و تسریع روند ریکاوری، به یکی از محبوب‌ترین انتخاب‌ها در بین ورزشکاران و افراد در حال درمان تبدیل شده است.

داروخانه آنلاین داروکده نیز به عنوان یک مرکز معتبر و دارنده مجوز در ارائه محصولات سلامت محور غیردارویی از جمله مکمل های ورزشی، به شما این امکان را می دهد که همزمان در راستای تناسب اندام، به منظور عضله سازی و چربی سوزی، از مکمل ها نیز کمک بگیرید.

مشاوره تلفنی رایگان با تیم علمی داروکده که شامل متخصصان داروسازی و کارشناسان ارشد تغذیه است نیز این امکان را فراهم می‌آورد که سوالات خود را در این حوزه مطرح نموده و با دریافت پاسخ های علمی و مشاوره، انتخاب بهتری متناسب با شرایط خود داشته باشید.

در نهایت، نظرات در مورد ورزش EMS فراوان است و همزمان صحبت از مزایا و معایب آن می باشد؛ اما آن چه اهمیت دارد، بکارگیری این روش زیر نظر متخصص و رعایت اصول ایمنی، برای دستیابی به بهترین نتایج است.

امیدواریم از مطالب فوق نیز نهایت استفاده را برده باشید و در صورت داشتن هرگونه سوال، با تیم علمی ما در تعامل باشید.

:References

Junger J, Junger A, Ostrowski P. Body composition of trainees undergoing EMS training with respect to their nutrition. Journal of Physical Education and Sport. 2020;20(1):97-101

Miyamoto T, Kamada H, Tamaki A, Moritani T. Low-intensity electrical muscle stimulation induces significant increases in muscle strength and cardiorespiratory fitness. European journal of sport science. 2016 Nov 16;16(8):1104-10

Porcari JP, McLean KP, Foster C, Kernozek T, Crenshaw B, Swenson C. Effects of electrical muscle stimulation on body composition, muscle strength, and physical appearance. The Journal of Strength & Conditioning Research. 2002 May 1;16(2):165-72

Ahmad MF, Hasbullah AH. The effects of electrical muscle stimulation (EMS) towards male skeletal muscle mass. Int J Sport Health Sci. 2015;9(12):864-73