
ویتامین K2، ویتامینی که تعادل فیزیولوژیک میان سلامت استخوانها و محافظت از سیستم قلبی عروقی را برقرار میسازد.
نویسنده: زهرا رفیعی
تحریریه داروکده
آخرین به روزرسانی:
19 فروردین 1405
آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
19 فروردین 1405
772
ویتامین k2 چیست؟
ویتامین K2 یک کوفاکتور بیوشیمیایی است که برخلاف تصورات سنتی که نقش ویتامین K را تنها به انعقاد خون محدود میکردند، نقشی کلیدی در تنظیم متابولیسم مواد معدنی ایفا میکند؛ این ماده مغذی با فعالسازی پروتئینهای وابسته به ویتامین K، مسئولیت هدایت کلسیم از جریان خون به سمت بافتهای هدف نظیر استخوانها و دندانها را بر عهده دارد و همزمان از رسوب نابجای این عنصر در دیواره عروق و بافتهای نرم جلوگیری مینماید تا تعادل فیزیولوژیک میان سلامت اسکلتی و محافظت از سیستم قلبی عروقی برقرار شود.

آنچه در این مقاله خواهید خواند:
مدت زمان تقریبی مطالعه: 5 دقیقه
ویتامین K2 که با نام علمی مناکینون (menaquinone) شناخته میشود، یکی از دو شکل اصلی ویتامین K است که برخلاف تصور سنتی، فراتر از یک عامل ساده در انعقاد خون عمل میکند. این ویتامین محلول در چربی، نقشی حیاتی در هدایت کلسیم به بافتهای هدف ایفا میکند. در حالی که ویتامین K1 عمدتاً در کبد برای فعالسازی پروتئینهای لختهکننده خون متمرکز میشود. ویتامین K2 به طور گستردهتری در بدن توزیع شده و وظیفه فعالسازی پروتئینهایی را بر عهده دارد که کلسیم را از دیواره عروق و بافتهای نرم پاکسازی کرده و آن را به استخوانها و دندانها منتقل میکنند.
از منظر تاریخی، ویتامین K2 برای سالها تحتالشعاع ویتامین K1 قرار داشت، اما کشف پروتئینهای وابسته به ویتامین K در اواخر قرن بیستم، اهمیت مستقل آن را آشکار کرد. مطالعات اپیدمیولوژیک نشان دادهاند که این ماده مغذی به عنوان یک کوفاکتور ضروری برای آنزیم گاماگلوتامیلکربوکسیلاز عمل میکند. این فرآیند بیوشیمیایی باعث تغییر ساختاری در پروتئینها میشود تا آنها بتوانند به یونهای کلسیم متصل شوند.
تفاوت بنیادین بین ویتامین K1 (فیلوکینون) و K2 (مناکینون) در ساختار شیمیایی، منبع تأمین و نحوه توزیع آنها در بدن نهفته است. ویتامین K1 عمدتاً در سبزیجات برگسبز یافت میشود و پس از جذب، مستقیماً به کبد میرود تا در فرآیند انعقاد خون مشارکت کند. این فرم از ویتامین نیمهعمر بسیار کوتاهی (چند ساعت) در خون دارد. در مقابل، ویتامین K2 دارای یک زنجیره جانبی طولانیتر و اشباعنشده است که به آن اجازه میدهد مدت زمان بسیار طولانیتری (چند روز) در جریان خون باقی بماند و به بافتهای محیطی مانند استخوانها و دیواره رگها دسترسی پیدا کند.
از نظر اثربخشی فیزیولوژیک، بدن انسان در بازیافت ویتامین K1 بسیار کارآمد عمل میکند، به همین دلیل کمبود آن که منجر به خونریزی شود، نادر است. با این حال، انتقال ویتامین K1 به بافتهای خارج کبدی بسیار محدود است. مطالعات نشان میدهند که نرخ جذب ویتامین K2 از منابع غذایی (مانند غذاهای تخمیری) بسیار بالاتر از نرخ جذب K1 از گیاهان است. در واقع، در حالی که K1 برای بقای آنی و سیستم انعقاد ضروری است، K2 برای سلامت بلندمدت اسکلتی و عروقی اهمیت بیشتری دارد.
ویتامین K2 خود به چندین زیرمجموعه تقسیم میشود که با علامت MK و یک عدد (نشاندهنده تعداد واحدهای ایزوپرنوئید در زنجیره جانبی) مشخص میشوند. دو فرم مهم و پرکاربرد آن MK-4 و MK-7 هستند. MK-4 عمدتاً در محصولات حیوانی یافت میشود و تنها فرمی است که میتواند در بدن از طریق تبدیل K1 تولید شود، هرچند نیمهعمر کوتاهی دارد. در مقابل، MK-7 که از طریق تخمیر باکتریایی تولید میشود، پایداری بسیار بالایی در سرم خون دارد و با دوزهای کمتر، سطح خونی پایدارتری ایجاد میکند که آن را برای مکملیاری ایدهآل میسازد.
تفاوت عملکردی این دو فرم در زیست فراهمی آنهاست؛ MK-7 به دلیل حلالیت بهتر در چربی و پیوند طولانیتر با لیپوپروتئینها، دسترسی بافتهای دوردست به ویتامین را تسهیل میکند. در حالی که MK-4 باید در دوزهای بسیار بالا و چندین بار در روز مصرف شود تا اثرگذار باشد، MK-7 با دوزهای پایینتر (میکروگرم در برابر میلیگرم) میتواند به طور موثری پروتئینهای استخوانی و عروقی را کربوکسیله نماید. به همین دلیل، در اکثر مطالعات بالینی جدید بر روی سلامت قلب و استخوان، از فرم MK-7 استفاده میشود.

مکانیسم اصلی عمل ویتامین K2 در سطح سلولی، از طریق فرآیند گاماکربوکسیلاسیون باقیماندههای اسید گلوتامیک در پروتئینهای خاص است. این عمل باعث ایجاد میل ترکیبی شدید در این پروتئینها برای اتصال به کلسیم میشود. بدون حضور ویتامین K2، این پروتئینها به صورت غیرفعال باقی میمانند. این بدان معناست که بدون ویتامین K2 حتی اگر سطح کلسیم و ویتامین D در بدن کافی باشد، کلسیم نمیتواند به درستی در ماتریکس استخوانی جای بگیرد یا از دیواره رگها جدا شود.
در بافت استخوانی، ویتامین K2 مسئول فعالسازی پروتئینی به نام استئوکلسین است که توسط استئوبلاستها (سلولهای سازنده استخوان) ترشح میشود. استئوکلسین فعال شده مانند یک آهنربای بیولوژیک کلسیم را از خون جذب کرده و آن را در داربست معدنی استخوان محکم میکند. این فرآیند نه تنها باعث افزایش تراکم معدنی استخوان میشود، بلکه با بهبود ساختار میکروسکوپی پروتئینی، کیفیت و انعطافپذیری استخوان را نیز ارتقا میدهد تا در برابر ضربه و فشار مقاومتر باشد.
کمبود ویتامین K2 منجر به تجمع استئوکلسین غیرفعال در خون میشود که یکی از شاخصهای اصلی خطر شکستگی استخوان، حتی در صورت نرمال بودن تراکم استخوان، به شمار میرود. مطالعات بالینی نشان دادهاند که مکملیاری با K2 میتواند روند کاهش توده استخوانی در زنان یائسه را به شکل معناداری بهبود دهد. در واقع، کلسیم و ویتامین D مواد اولیه را فراهم میکنند، اما این ویتامین K2 است که تضمین میکند این مواد اولیه به درستی در ساختار اسکلتی به کار گرفته شوند و از پوکی استخوان جلوگیری شود.
یکی از حیاتیترین وظایف ویتامین K2، جلوگیری از سخت شدن رگها یا تصلب شرایین از طریق فعالسازی پروتئین ماتریکس (MGP) است. MGP مهارکننده برای رسوب کلسیم در بافتهای نرم و دیواره عروق است. هنگامی که ویتامین K2 به اندازه کافی موجود نباشد، MGP غیرفعال مانده و کلسیم به راحتی در لایه داخلی رگها رسوب میکند. این رسوبات باعث سفت شدن دیواره عروق، افزایش فشار خون و در نهایت افزایش ریسک سکتههای قلبی و مغزی میشوند.
اگرچه ویتامین K1 نقش اصلی و غالب را در سنتز فاکتورهای انعقادی در کبد (مانند فاکتورهای II، VII، IX و X) دارد، اما ویتامین K2 نیز به عنوان بخشی از خانواده بزرگ ویتامین K قادر به انجام این عملکرد است. در واقع، در شرایطی که دسترسی به K1 محدود باشد، کبد میتواند از فرمهای K2 برای حفظ توانایی انعقاد خون استفاده کند.
پیشگیری از بیماریهای قلبی توسط K2 از طریق حفظ الاستیسیته (کشسانی) رگها صورت میگیرد. با جلوگیری از رسوب کلسیم در فیبرهای الاستین دیواره عروق، قلب مجبور نیست برای پمپاژ خون در رگهای سخت شده فشار بیشتری تحمل کند. این موضوع باعث کاهش ضخامت دیواره بطن چپ و جلوگیری از نارسایی قلبی در درازمدت میشود. به طور خلاصه، K2 با پاکسازی مسیر گردش خون، بار مکانیکی روی سیستم قلبی عروقی را به حداقل میرساند.
ویتامین K2 با تحریک تمایز استئوبلاستها و مهار فعالیت استئوکلاستها (سلولهای تخریبکننده استخوان)، تعادل را به نفع بازسازی استخوان تغییر میدهد. علاوه بر جنبه تراکم، ویتامین K2 نقش مهمی در تشکیل پیوندهای عرضی کلاژن در ماتریکس استخوان دارد. این پیوندها مسئول انعطافپذیری استخوان هستند؛ استخوانی که فقط کلسیم داشته باشد اما کلاژن و K2 کافی نداشته باشد، مانند گچ ترد و شکننده خواهد بود. بنابراین، پیشگیری از پوکی استخوان توسط K2 یک رویکرد دوگانه است: حفظ حجم معدنی و ارتقای کیفیت ساختاری، که هر دو برای جلوگیری از ناتوانی در سنین پیری حیاتی هستند.
تحقیقات نوین نشان میدهند که پروتئین استئوکلسین که توسط ویتامین K2 فعال میشود، تنها در استخوان عمل نمیکند بلکه مانند یک هورمون وارد جریان خون شده و بر پانکراس و بافت چربی تأثیر میگذارد. استئوکلسین فعال شده باعث افزایش ترشح انسولین و بهبود حساسیت سلولها به انسولین میشود. مطالعات مشاهدهای نشان دادهاند که افرادی که مصرف K2 بالاتری دارند، به طور معناداری با خطر کمتر ابتلا به دیابت نوع ۲ روبرو هستند.
در صورت تمایل به مطالعه در خصوص دیابت میتوانید به مقاله "دیابت چیست" ترجمه و تالیف دکتر احسان عمادی در مجله علمی داوکده مراجعه نمایید.
علاوه بر متابولیسم گلوکز، اثرات ضدالتهابی ویتامین K2 در پیشگیری از بیماریهای مزمن دیگر مانند آرتروز و حتی برخی سرطانها مورد مطالعه قرار گرفته است. برای مثال، در مطالعات بالینی، مصرف K2 در بیماران مبتلا به سرطان کبد، نرخ عود بیماری را کاهش داده و بقای آنها را افزایش داده است. این ویتامین با مهار مسیرهای التهابی مانند NF-κB، محیطی را در بدن ایجاد میکند که از تخریب سلولی و تکثیر غیرطبیعی آنها جلوگیری مینماید.

این ویتامین برخلاف ویتامین K1 که در گیاهان سبز به وفور یافت میشود، تنها در محصولات حاصل از تخمیر باکتریایی و برخی بافتهای حیوانی خاص وجود دارد. نکته علمی حائز اهمیت این است که بدن انسان توانایی بسیار محدودی در تبدیل ویتامین K1 به K2 دارد، بنابراین اتکا به منابع غذایی مستقیم برای حفظ سطح بهینه این ویتامین در بافتهای خارج کبدی الزامی است. منابع غذایی حاوی K2 عمدتاً شامل غذاهایی هستند که باکتریها در فرآیند تولید یا هضم آنها نقش داشتهاند.
لبنیات یکی از منابع اصلی تأمین ویتامین کا 2 در رژیم غذایی غربی هستند، اما غلظت آن به شدت به نوع دام و فرآیند تولید بستگی دارد. بیشترین میزان K2 در پنیرهای سفت و تخمیر شده یافت میشود؛ باکتریهای مورد استفاده در فرآیند رسیدن پنیر (مانند گونههای پروپیونی باکتریوم) ویتامین K2 تولید میکنند. بنابراین، برای دریافت K2 از لبنیات، اولویت با محصولات پرچرب، تخمیر شده و حاصل از دامپروری سنتی و مرتعی است.
به طور کلی، گیاهان به خودی خود حاوی ویتامین K2 نیستند و تنها ویتامین K1 دارند. تنها راه ورود K2 به منابع گیاهی، فرآیند تخمیر توسط باکتریهای خاص است. قویترین منبع گیاهی و در واقع غنیترین منبع شناخته شده در جهان، ناتو است. ناتو از سویای تخمیر شده با باکتری تهیه میشود و حاوی مقادیر بسیار بالای MK-7 است. یک قاشق غذاخوری ناتو میتواند نیاز چند روز بدن به ویتامین K2 را تأمین کند.
سایر منابع گیاهی شامل سبزیجات تخمیر شده مانند کلمشور و کیمچی هستند، به شرطی که به روش سنتی تهیه شده باشند و پاستوریزه نشوند (زیرا حرارت باکتریهای تولیدکننده ویتامین را از بین میبرد). با این حال، مقدار K2 در این مواد بسیار کمتر از ناتو است.
از آنجایی که ویتامین K2 یک ویتامین محلول در چربی است، زیست فراهمی آن به حضور چربیها در دستگاه گوارش بستگی دارد. بهترین زمان مصرف مکمل یا مواد غذایی غنی از K2، همراه با وعده غذایی است. مصرف این ویتامین با معده خالی یا همراه با یک میان وعده بدون چربی، اثربخشی آن را کمتر میکند. جذب ویتامین K2 در روده کوچک از طریق فرآیندی صورت میگیرد که نیازمند تشکیل میسلهای چربی و حضور اسیدهای صفراوی است. چربیهای موجود در غذا ترشح صفرا را تحریک کرده و محیطی را فراهم میکنند که ویتامین K2 بتواند به راحتی از غشای سلولهای روده عبور کرده و وارد سیستم لنفاوی شود.
علاوه بر حضور چربی، همزمانی مصرف با ویتامین D3 نیز یک استراتژی علمی هوشمندانه است. ویتامین D جذب کلسیم را در روده افزایش میدهد و ویتامین K2 تضمین میکند که این کلسیم جذب شده به جای رگها، به استخوانها برود. بسیاری از متخصصان توصیه میکنند این دو ویتامین را در یک زمان مصرف کنید تا از همافزایی آنها بهرهمند شوید. همچنین، مصرف K2 در شب یا روز تفاوت چندانی در جذب ندارد، اما ثبات در زمان مصرف برای حفظ سطح پایدار در خون حائز اهمیت است.

بیماریهای گوارشی مانند سلیاک، بیماری کرون و نارسایی پانکراس که با سوءجذب چربی همراه هستند، به طور مستقیم جذب K2 را مختل میکنند. همچنین، مصرف طولانیمدت آنتیبیوتیکها با از بین بردن باکتریهای تولیدکننده ویتامین K در روده، میتواند ذخایر بدن را کاهش دهد. در چنین شرایطی، نیاز بدن به منابع غذایی یا مکملها افزایش مییابد.
نیاز بدن و توانایی جذب ویتامین K2 با گذشت عمر تغییر میکند. در دوران کودکی و نوجوانی که رشد استخوانها در اوج خود است، سرعت تبدیل و مصرف ویتامین K2 بسیار بالاست؛ تحقیقات نشان دادهاند که کودکان نسبت به بزرگسالان، سطح بالاتری از استئوکلسین غیرفعال در خون دارند که نشاندهنده نیاز بیشتر آنها به K2 برای معدنیسازی استخوانهای در حال رشد است. در این سنین، جذب باید بهینه باشد تا از تشکیل اسکلت قوی اطمینان حاصل شود.
در سنین پیری، چالش متفاوتی وجود دارد؛ با افزایش سن، ترشح اسید معده و صفرا کاهش مییابد که میتواند جذب ویتامینهای محلول در چربی را با مشکل مواجه کند. از سوی دیگر، در سالمندان فرآیند کلسیفیکاسیون عروق افزایش مییابد و نیاز به K2 برای فعالسازی پروتئین MGP و محافظت از قلب دوچندان میشود. به همین دلیل، دوزهای نگهدارنده در سنین بالا معمولاً با دقت بیشتری تجویز میشوند تا توازنی میان سلامت استخوان و جلوگیری از گرفتگی عروق ایجاد گردد.
کمبود ویتامین K2 در بدن منجر به بروز اختلالات دوگانهای میشود که ریشه در نقص فرآیند کربوکسیلاسیون پروتئینهای وابسته به این ویتامین دارد. نخستین و ملموسترین نشانه، اختلال در سیستم هموستاز و انعقاد خون است؛ علائمی نظیر خونریزیهای مکرر و بیدلیل از بینی، خونریزی لثهها هنگام مسواک زدن و کبودیهای وسیع پوستی با کمترین ضربه از نشانههای اولیه هستند. همچنین بروز لکههای ریز قرمز زیر پوست که ناشی از پارگی مویرگهاست، به همراه خونریزیهای شدید قاعدگی در زنان و وجود آثار خون در ادرار یا مدفوع، همگی نشاندهنده این هستند که فاکتورهای انعقادی به دلیل نبود K2 کافی، کارایی لازم را ندارند.
در سطحی عمیقتر کمبود این ویتامین باعث بروز پدیده «جابجایی کلسیم» میشود که علائم آن در سیستم اسکلتی و قلبی عروقی ظاهر میگردد. از آنجایی که K2 وظیفه هدایت کلسیم به بافتهای سخت را دارد، کمبود آن منجر به کاهش تراکم معدنی استخوان، پوکی استخوان و افزایش خطر شکستگیها میشود. در حوزه سلامت دهان و دندان نیز، ضعف در مینای دندان، پوسیدگیهای زودهنگام و دندانهای شکننده از علائم شایع هستند. همزمان، این کلسیم که جذب استخوان نشده است، در دیواره شرایین رسوب کرده و باعث تصلب عروق میشود که این سخت شدن رگها در درازمدت خطر حملات قلبی را افزایش داده و سلامت کلی سیستم گردش خون را به مخاطره میاندازد.
مکملهای ویتامین K2 در اشکال مختلفی تولید میشوند تا نیازهای مختلف را پوشش دهند. رایجترین شکل، کپسولهای ژلاتینی نرم (سافت ژل) حاوی روغن هستند که جذب بهینه را تضمین میکنند. قرصهای گچی نیز وجود دارند، اما به دلیل نیاز به مصرف همزمان با غذای چرب، ممکن است اثربخشی کمتری داشته باشند.
در انتخاب نوع مکمل، منبع استخراج بسیار مهم است. مکملهایی که حاوی فرم MK-7 استخراج شده هستند، معمولاً برتری علمی نسبت به فرمهای سنتتیک دارند، زیرا ایزومرهای فعال بیولوژیک بیشتری را شامل میشوند. شربتهای ویتامین K2 کمتر رایج هستند و عمدتاً در ترکیب با ویتامین D3 برای کودکان تولید میشوند تا به رشد استخوانی آنها کمک کنند.
در ادامه به تعدادی از بهترین مکملهای k2 موجود در داروکده اشاره میشود:
ویتامین کا2 مگنوم ویتامینز تحت لیسانس کشور آمریکا و توسط شرکت افق تولید دارو پارس در بسته بندی 30 عددی تولید و عرضه میگردد. این مکمل به ازای هر قرص حاوی 100 میکروگرم ویتامین k2 است و به تامین ویتامین K بدن، تنظیم متابولیسم کلسیم در بدن، حفظ سلامت استخوانها، کاهش احتمال پوکی استخوان، حفظ سلامت قلب و عروق و فرآیند انقعاد خون کمک میکند.
ویتامین آ و د3 و کا2 یوروویتال تحت لیسانس کشور آلمان و با پروانه ساخت شرکت حکیمان طب کار، در بستهبندی 60 عددی تولید میگردد. این محصول به ازای هر کپسول حاوی 100 میکروگرم ویتامین k2 است. علاوه بر این حاوی ترکیباتی نظیر ویتامین آ و د3 نیز است که این ترکیبات در کنار هم برای حمایت از سلامت استخوانها، تقویت سیستم ایمنی و حفظ سلامت عمومی بدن تولید شده است.
کلسیم د3 کا2 سپیداج محصول کشور ایران و در بستهبندی 30 عددی به صورت ساشه 6 گرمی با طعم پرتقالی، به بازار عرضه میگردد. این محصول به ازای هر ساشه حاوی 900 میکروگرم ویتامین k2، 800 واحد بینالمللی ویتامین D3 و 1000 میلیگرم کلسیم سیترات است که جهت کمک به تامین کلسیم و ویتامین دی مورد نیاز بدن، حفظ سلامت و استحکام استخوانها و دندانها و کاهش ریسک ابتلا به مشکلات استخوانی همچون پوکی استخوان مناسب است.
دوزهای توصیه شده برای ویتامین K2 بسته به هدف مصرف متفاوت است. برای حفظ سلامت عمومی و پیشگیری در بزرگسالان سالم، دوز روزانه ۹۰ تا ۱۸۰ میکروگرم به عنوان محدوده ایمن شناخته میشود. برای افرادی که با مشکلات تراکم استخوان مواجه هستند یا در معرض خطر بالای بیماریهای قلبی قرار دارند، پزشکان ممکن است دوزهای بالاتری را تجویز کنند.
به عنوان یک توصیه نهایی، همیشه مکمل K2 را به صورت ترکیبی یا همزمان با ویتامین D3 مصرف کنید، زیرا این دو ویتامین در متابولیسم کلسیم به صورت همافزا عمل میکنند. همچنین، به دلیل محلول در چربی بودن، مصرف آن همراه با وعده ناهار یا شام توصیه میشود. پایش منظم سطح کلسیم و مشورت با متخصص تغذیه میتواند به تنظیم دقیق دوز بر اساس نیازهای فردی و سبک زندگی کمک کند.
ویتامین K2 از جمله ریزمغذیهای ضروری برای حفظ سلامت استخوانها و سیستم قلبی عروقی است که نقش آن فراتر از تنها تنظیم لخته شدن خون میرود. این ویتامین به کمک فرآیند گاماکربوکسیلاسیون پروتئینها، هدایت کلسیم به استخوانها و دندانها را تسهیل کرده و از رسوب آن در بافتهای نرم جلوگیری میکند. توجه به مصرف کافی ویتامین K2 در دورانهای مختلف زندگی، بهویژه در سنین رشد و پیری، میتواند از بروز مشکلات اسکلتی و قلبی پیشگیری کرده و کیفیت زندگی را بهبود بخشد.
تهیه مکملهای حاوی ویتامین کا2 از مراکز معتبری نظیر داروخانه آنلاین داروکده، به دلیل اطمینان از سلامت، کیفیت و اصالت و جلوگیری از بروز عوارض ناخواسته اهمیت زیادی دارد. علاوه بر این ها، مشاوره تلفنی رایگان با تیم علمی متشکل از متخصصان داروسازی و کارشناسان ارشد تغذیه داروکده، به شما فرصت یک انتخاب آگاهانه و بدون دغدغه را میدهد.
امیدواریم این مقاله برای شما مفید واقع شده باشد. هدف ما در مجله داروکده ارتقای آگاهی مخاطبان در زمینه سلامت است. در صورت داشتن هر گونه سوال درباره قرص ویتامین K، لطفاً سوالات خود را در بخش نظرات مطرح کنید تا تیم علمی داروکده در کوتاهترین زمان ممکن پاسخگوی شما باشد.
:References
Zhang T, O'Connor C, Sheridan H, Barlow JW. Vitamin K2 in Health and Disease: A Clinical Perspective. Foods. 2024 May 24;13(11):1646
Yan Q, Zhang T, O'Connor C, Barlow JW, Walsh J, Scalabrino G, Xu F, Sheridan H. The biological responses of vitamin K2: A comprehensive review. Food Sci Nutr. 2023 Jan 6;11(4):1634-1656
Beulens JW, Booth SL, van den Heuvel EG, Stoecklin E, Baka A, Vermeer C. The role of menaquinones (vitamin K₂) in human health. Br J Nutr. 2013 Oct;110(8):1357-68
Hariri E, Kassis N, Iskandar JP, Schurgers LJ, Saad A, Abdelfattah O, Bansal A, Isogai T, Harb SC, Kapadia S. Vitamin K2-a neglected player in cardiovascular health: a narrative review. Open Heart. 2021 Nov;8(2):e001715
Ma ML, Ma ZJ, He YL, Sun H, Yang B, Ruan BJ, Zhan WD, Li SX, Dong H, Wang YX. Efficacy of vitamin K2 in the prevention and treatment of postmenopausal osteoporosis: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Front Public Health. 2022 Aug 11;10:979649
Zhou M, Han S, Zhang W, Wu D. Efficacy and safety of vitamin K2 for postmenopausal women with osteoporosis at a long-term follow-up: meta-analysis and systematic review. J Bone Miner Metab. 2022 Sep;40(5):763-772
Li Y, Chen JP, Duan L, Li S. Effect of vitamin K2 on type 2 diabetes mellitus: A review. Diabetes Res Clin Pract. 2018 Feb;136:39-51
Kozioł-Kozakowska A, Maresz K. The Impact of Vitamin K2 (Menaquionones) in Children's Health and Diseases: A Review of the Literature. Children (Basel). 2022 Jan 5;9(1):78
Rodríguez-Olleros Rodríguez C, Díaz Curiel M. Vitamin K and Bone Health: A Review on the Effects of Vitamin K Deficiency and Supplementation and the Effect of Non-Vitamin K Antagonist Oral Anticoagulants on Different Bone Parameters. J Osteoporos. 2019 Dec 31;2019:2069176
Aaseth JO, Finnes TE, Askim M, Alexander J. The Importance of Vitamin K and the Combination of Vitamins K and D for Calcium Metabolism and Bone Health: A Review. Nutrients. 2024 Jul 25;16(15):2420
پرسش و پاسخ
ثبت دیدگاه
پیام به صورت ناشناس ثبت گردد
پیام به صورت خصوصی ثبت گردد
منابع:
مقالات مرتبط
مجله داروکده یک مجله اینترنتی است که شما را در امر آشنایی، تهیه و مصرف صحیح محصولات سلامت محور یاری میرساند.
استفاده از مطالب مجله داروکده فقط برای مقاصد غیرتجاری و با ذکر منبع و درج لینک بلامانع است . کلیه حقوق این مجله به وب سایت داروکده تعلق دارد