• 0
  • افزودن به لیست علاقه مندی ها

میگرن (قسمت دوم)

دکتر محدثه شوقی چهارشنبه 05 آذر 1393
11089


در قسمت اول مقاله با میگرن، مراحل این بیماری و عوامل غذایی تشدید کننده آن آشنا شدیم، در ادامه انواع میگرن را بررسی می کنیم، سپس با روش های درمان آن نیز آشنا می شویم.

انواع میگرن
میگرن کلاسیک
میگرن کلاسیک عموما یک سردرد یک طرفه می باشد و به صورت ضربان دار اتفاق می افتد. قبل از شروع سردرد بیمار دچار تغییرات بینایی می شود که به صورت توهمات و جرقه های بینایی هستند که در اصطلاح به آن اورا می گویند. اکثر بیماران یک حمله را در طول هفته تجربه می کنند و اصولا بین 2 تا 24 ساعت طول می کشد. بیمار دچار حالت هایی مانند تهوع، استفراغ، گریز از نور، سستی و حتی گاهی در مراحل حاد دچار اخلال حس نیمه بدن و تکلم می شود. در بین حملات بیمار سردرد یا ناراحتی دیگری ندارد.
در میگرن کلاسیک همیشه علائم بصری مشخصی قبل از شروع سردرد بروز می کند که مشخصه این نوع خاص میگرن است. مهم ترین این علائم یک لکه سیاه رنگ در روبروی فرد (یعنی در وسط میدان بینایی) است که به تدریج بزرگ می شود و به سمت حاشیه میدان بینایی (یعنی پهلوی فرد) کشیده می شود.
این لکه سیاه رنگ معمولا با جرقه های نوری به صورت خطوط زیگزاگی براق رنگی لرزان احاطه شده است. این علامت نشانه مهمی است به طوری که در افرادی که این نشانه را بروز می دهند تقریبا می توان گفت که تشخیص بیماری میگرن محرز است. یکی دیگر از نشانه های بصری که در میگرن کلاسیک تظاهر می کند تاریک شدن یک سمت میدان بینائی است. در این حالت فرد سمت چپ یا سمت راست را واضح نمی بیند (این حالت در هر دو چشم وجود دارد ولی اکثر افراد فکر می کنند که چشم چپ یا راستشان تار شده است). این علائم چشمی معمولا بین 10 تا 20 دقیقه طول می کشد و تقریبا همیشه قبل از یک ساعت محو می گردد. به تدریج با محو شدن علائم بصری و گشاد شدن جبرانی عروق مغزی سردرد ضرباندار یک طرفه ایجاد می شود که با حالت تهوع و ترس از نور و صدا همراه است. سردرد نیز پس از چند ساعت بهبود می یابد.

برای خرید و مشاهده محصولات کمک کننده به سر درد میگرنی اینجا کلیک کنید.

میگرن معمولی
در میگرن معمولی علایم بینایی قبل از حمله بوجود نمی آید. این نوع سر درد بیشتر دو طرفه بوده و ضرباندار است. درد بیشتر دور حلقه چشم احساس می شود و ممکن است در ادامه آن سفتی گردن هم بوجود آید این نوع میگرن شیوع بیشتری دارد و همراه با تهوع و استفراغ است. در میگرن معمولی سردرد لزوما یک طرفه نیست و ممکن است درد در تمام سر احساس شود. حمله میگرن معمولی اغلب ظرف چند ساعت تا چند روز بهبود می یابد.

میگرن چشمی
در این نوع میگرن که اغلب در افراد مسن تر تظاهر می کند فرد مبتلا علائم چشمی میگرن را دارد اما به سردرد مبتلا نمی شود. علائم بصری میگرن چشمی عبارت است از:
1) لکه سیاه رنگ که با خطوط زیگزاگ براق رنگی لرزان احاطه شده است.
2) تاریک شدن یک سمت میدان بینایی
3) تنگ شدن تدریجی میدان بینایی از محیط به مرکز به طوریکه فرد احساس می کند که بیرون را از داخل یک سوراخ کوچک تماشا می کند.
4) دوربینی گذرا

میگرن با اورا
در این نوع میگرن علایم عصبی متنوع به علت اسپاسم قسمتی از شریان های مغز و چشم، کم خونی ناشی از آن پدید می آید. اختلال دید در یک طرف از هر دو چشم به علت اسپاسم شریان مغزی خلفی و یا در یک چشم به علت اسپاسم شریان رتین (شبکیه) ظاهر می شود. گسترش تاری دید و یا اشکال مختلف اختلال دید سیر پیشرفت تدریجی داشته و پس از 20 دقیقه تا یک ساعت پسرفت و بهبودی تدریجی نشان می دهد. اختلال حس نیز در صورت یا دست به طور یک طرفه سیر صعودی داشته و بعد از 30 تا 60 دقیقه فروکش می کند. اختلال حرکتی میگرن ندرتا به شکل فلج گذرا یا تشنج ظاهر می شود. اختلال تکلم و اختلال خواندن و نوشتن نیز گاها در مرحله اورای میگرنی مشاهده می شود. از علایم نادر اورای میگرن فراموشی گذرا، اختلال روانی موقت وتوهمات است. اورای میگرنی در جوانان با صرع و در سالمندان با سکته مغزی اشتباه می شود. بررسی های پاراکلینیکی با نوار مغز و اسکن CT و MRI در میگرن معمولا طبیعی است.

حمله های تنشی
سر درد تنشی نوع خاصی از سر درد است که اغلب در افراد افسرده یا کسانی که تحت اضطراب مزمن قرار دارند ایجاد می شود.

ارتباط میگرن با سن
میگرن در میان کودکان هم اتفاق می افتد اما مدت آن کوتاه است و به سرعت بهبود می یابد با افزایش سن از تعداد حملات کاسته می شود ولی به طول آن اضافه می شود. میزان و شدت دفعات حمله در افراد مختلف متفاوت است و نمی توان ارتباط معنی داری بین حملات افراد مختلف پیدا کرد اما اصولا بعد از 55 سالگی به ندرت اتفاق می افتد.

مشکلات مبتلایان به میگرن
مشکل مبتلایان به میگرن تنها سردرد نیست. اکثر افراد کاملا بیمار می شوند و نمی توانند کارهای روزمره خود را انجام دهند و مجبور می شوند که در یک اتاق تاریک و ساکت بی حرکت دراز بکشند تا حمله میگرنی پایان یابد. بعضی ها حتی نمی توانند فکر غذا خوردن را هم داشته باشند چون دچار استفراغ می شوند و در انتها دچار خواب آلودگی و رخوت می شوند. در طول حمله فعالیت و عملکرد طبیعی معده مختل می شود و باعث می شود داروهایی که برای تسکین میگرن خورده می شود به خوبی جذب نشود.

تفاوت بسیار مهم میگرن با سردردهای مشابه
سردردی که از کف سر شروع می شود و به هر دو چشم فشار می آورد میگرن نیست.
1) هنگام چرخاندن متناوب سر به چپ و راست افراد غیر میگرنی که دارای سردرد مشابه می باشند حرکت مایع یا یک شی ء سنگین را در جمجمه خود احساس می کنند، این خصوصیات را میگرنی ها ندارند.
2) در هنگام حمله سردرد با پوزیشن سجده افراد میگرنی علامت فشار پشت چشم را ندارند.

درمان میگرن
در بسیاری از مبتلایان به میگرن آن چه که بیشتر از سردرد و علائم چشمی باعث آزار فرد می شود ترس از وجود تومور مغزی یا ایجاد کوری دائمی است. در این افراد یک معاینه کامل پزشکی و اطمینان از اینکه بیماری خوش خیم است و هیچ عارضه دائمی ایجاد نمی کند تا حد زیادی باعث آسودگی فرد مبتلا می شود و حتی گاهی کاهش استرس ناشی از نگرانی باعث کم شدن شدت و فراوانی حملات میگرنی شده، به بهبود قابل توجه فرد می انجامد.
داروهایی مختلفی برای پیشگیری و درمان میگرن وجود دارند. در صورت عدم تاثیر هر کدام آنها داروی دیگر امتحان می شود. اگر گاه گاه حمله میگرن دارید، استفاده از یک دارو از گروه تریپتان ها در شروع سردرد معمولا سردرد را خاموش می کند یا شدت و مدت آن را کاهش می دهد.

اجتناب از عوامل برانگیزنده میگرن مانند استرس، الکل، قهوه، سیگار، بی خوابی، خستگی و... برای بیماران توصیه می شوند. داروهایی مانند نیفیدیپین، تئوفیلین، نیتروگلیسیرین، استروژن و … باعث تشدید میگرن می شوند. غذاهای کنسرو شده حاوی نیتریت ها و گلوتامات سدیم، باعث تشدید میگرن می شوند. غذاهای حاوی تیرامین مانند پنیر کهنه و جگرمرغ و … میگرن را برمی انگیزد. بوهای تند، صداهای بلند و اختلال در برنامه خواب و غذا از عوامل برانگیزنده میگرن است.
معمولا برای درمان میگرن نیازی به آزمایشات تشخیصی نیست، اما ممکن است آزمایش خون یا سیتی اسکن برای رد سایر بیماری ها انجام گیرند. به هنگام بروز اولین نشانه های حمله میگرنی، روی سر خود یک پارچه سرد یا کیسه یخ بگذارید، یا به صورت خود آب خنک بزنید. چندین ساعت در یک اتاق تاریک و آرام دراز بکشید. دو عدد بالش در دو طرف سر خود بگذارید تا سرتان تکان نخورد. در صورت امکان بخوابید. صدا، نور و بوها (خصوصا بوی ناشی از آشپزی و سیگار) را به حداقل برسانید و از مطالعه خودداری کنید. بیمار باید مدتی سعی کند در یک اتاق خالی و تاریک دراز بکشد.

مساله زمینه روانی قبلی میگرن امروزه مورد توجه است در این صورت کمک های روانپزشکی برای حل این مشکلات می تواند کمک بزرگی به درمان میگرن کند.

درمان علامتی میگرن (کنترل درد و حمله)
در مرحله اورا تریپتان های تزریقی، آسپرین، آستامینوفن، ناپروکسین و بروفن و… به تنهایی یا توام با کافیین برای کنترل حمله درد معمولا کافی است. معمولا بیمار با دریافت مسکن و خواب و استراحت از پیشرفت درد راحت می شود.

داروها
هیچ‌ داروی‌ خاصی‌ نسبت‌ به‌ دیگر داروها ارجحیت‌ ندارد و اثر قطعی‌ از هیچ کدام‌ از آن ها مورد انتظار نیست. اولین راه معالجه، جلوگیری از وقوع سردرد به وسیله تجویز روزانه دارویی حاوی ارگوتامین است که باعث انقباض مویرگ های مغز می ‌شود. برای‌ تخفیف‌ علایم‌ میگرن‌ و پیشگیری‌ از بروز حملات‌، طیف‌ گسترده ‌ای‌ از داروها موجود هستند که در زیر به شرح برخی از داروهای موثر در کنترل میگرن می پردازیم:
تریپتان ها:
آگونیست های گیرنده های سرتونین 5HT1B بوده و موجب تنگی عروق مراکز عصبی و نیز کاهش آزاد شدن نوروپپتیدهای جدار رگ های محیطی می شوند. تزریق زیر جلدی سوماتریپتان (Sumatriptan) و مصرف خوراکی زولمی تریپتان (Zolmitriptan) در مدت یک ساعت معمولا سر درد را برطرف می کند. عوارض شایع این نوع داروها احساس گزگز و احساس فشار در سینه به مدت کوتاه می باشد. تجویز این داروها در بیماران با نارسایی کرونر و فشار خون کنترل نشده و نیز در دوران حاملگی و شیردهی مجاز نمی باشد. همچنین در میگرن فلجی و عارضه عصبی و میگرن در دوران حاملگی و شیردهی نباید تجویز شود.
ارگوتامین تارتارات:
مکانیسم اثرش مانند تریپتان ها است. از راه دهان به مقدار 2 میلی گرم و یا به صورت تزریق دی هیدروارگوتامین 5/0 تا 1 میلی گرم زیر جلد مصرف می شود با تزریق متوکلوپروماید 10 میلی گرم IV و یا سولفات منیزیم 1 گرم و یا کلرپرومازین نیم میلی گرم IV اثر آن تقویت می شود.
دگزامتازون:
تزریق عضلانی یا وریدی به همراه داروهای ضد التهاب غیر استروییدی در موارد مقاوم موثر است.

رژیم غذایی
برخی از غذا ها از جمله مرغ، خروس و بوقلمون از دسته غذاهای کم چرب و غنی از پروتیین هستند که به کنترل و پیشگیری از میگرن کمک می کنند. مصرف غذاهای پروتیینی منجر به نوسان میزان قند خون نمی شود. گمان می رود که کمبود میزان قند خون از جمله عوامل میگرن است. غذاهای پروتیین دار نظیر تخم مرغ، گوشت گاو و حبوبات باید در هر وعده غذایی گنجانده شوند. مصرف میان وعده های حاوی پروتئین فراوان نیز مفید است.
سیب، گلابی، گیلاس، زردآلو و انگور میوه هایی هستند که مصرف آن ها موجب افزایش منظم قند خون می شود. این میوه ها میان وعده های غذایی بسیار خوبی برای حفظ و کنترل قند خون هستند. حلیم جو، نان چاودار و حبوباتی نظیر لوبیا قرمز، عدس سبز و قرمز، نخود و لوبیا همگی دارای فیبرهای محلول بوده و به تثبیت قند خون کمک می کنند. این غذاها منابع خوب کربوهیدرات بوده و حبوبات نیز منابع خوب پروتئین هستند.

گیاهان دارویی
گیاهانی که خواص دارویی دارند و می توانند بدون عارضه برای مبارزه با میگرن مفید باشند. از جمله:
1) عصاره شیرین بیان که موجب بالا رفتن انرژی شده و با کمک به از بین رفتن علائم آلرژی، باعث کاهش درد می شود.
هشدار: روزانه و به طور مرتب بیش از ? روز مصرف نشود. افراد دارای فشارخون مطلقا مصرف نکنند.
2) گل گاو زبان باعث تخفیف درد می شود.
3) مواد مفید دیگر در معالجه میگرن از قبیل بابونه، نعناکوهی، اکلیل کوهی، سنبل الطیب، پوست درخت بید، افسنطین (در زمان حاملگی و به مدت زیاد مصرف نشود) هستند.
بالا بردن درجه حرارت دست ها می تواند از سردرد جلوگیری کرده و حمله را متوقف سازد. یک حمام آب داغ هم می تواند مفید باشد.

ورزش
ورزش های ملایم بهترین روش برای رهایی از استرس و سردردهای عصبی است. پیاده روی بهترین انتخاب می باشد، زیرا روش فوق العاده ای برای رهایی از سردردهای عصبی می باشد. زمانی که شما راه می روید، حرکت آونگی دستان باعث ریلکس شدن ماهیچه های گردن و شانه می شود. باز کردن این گره ها، ریشه سردردهای عصبی را از بین می برد.

کنترل استرس
بسیاری از افرادی از طریق کنترل استرس می توانند سردرد و میگرن خود را درمان کنند. تکنیک هایی مثل مدیتیشن، ماساژ و طب سوزنی از جمله روش هایی هستند که می توانند به کنترل استرس کمک موثری کنند.
در آخر همان طور که می ‌دانید سردردها دلایل مختلفی دارد بنابراین به جای خود درمانی بهتر است که به پزشک متخصص برای یافتن علت اصلی آن و آغاز درمان‌ های لازم مراجعه کرد. استفاده از داروهای مسکن فقط به کاهش درد کمک می ‌کند و تاثیری در درمان ‌های بلند مدت نخواهد داشت.

مطالب مرتبط

نظرات خوانندگان

پس از تایید یا پاسخگویی سوالات و نظرات , از طریق اس ام اس مطلع خواهید شد .
کاربر گرامی ، جهت درج دیدگاه یا سوال لطفا ابتدا با نام کاربری خود وارد شوید و یا ثبت نام نمایید
لطفا کمی صبر کنید ...